Melasma - skuteczne terapie

By skutecznie leczyć Malsmę należy znać jej przyczyny i zmiany zachodzące w tkankach.

Melasma nie jest tylko przebarwienia wynikające z nadmiaru melaniny  a obejmuje zaburzenie całego środowiska skóry.

Czym właściwie jest melasma?

Melasma to nabyta, przewlekła i nawrotowa hiperpigmentacja, najczęściej symetryczna i zlokalizowana na twarzy.

Przez lata uważano, że głównym problemem są nadaktywne melanocyty. Dziś wiemy, że to znacznie bardziej złożony proces.

W skórze z melasmą obserwuje się:

• uszkodzenie błony podstawnej,
• zmiany w skórze właściwej (tzw. elastoza posłoneczna),
• aktywację fibroblastów,
• wzrost liczby mastocytów (czyli komponent zapalny),
• zwiększoną liczbę naczyń (neowaskularyzacja),
• oraz zmiany w macierzy pozakomórkowej.

Czyli – problem dotyczy nie tylko melanocytów, ale całej struktury skóry [1–5].

Co wywołuje melasmę?

Najważniejsze jest zrozumienie, że melasma powstaje w wyniku nakładania się wielu czynników.

Do kluczowych należą:

• światło – nie tylko UV, ale także światło widzialne
• hormony – szczególnie estrogeny (ciąża, antykoncepcja)
• stan zapalny – również ten „cichy”, przewlekły
• czynniki naczyniowe
• fotostarzenie skóry
• predyspozycja genetyczna

Dodatkowo:

• kontaktowe zapalenia skóry,
• agresywne zabiegi estetyczne,
• kosmetyki i leki fotouczulające

mogą działać jako czynniki wyzwalające lub nasilające [1–3,5].

To tłumaczy, dlaczego melasma ma charakter nawrotowy – bo wywołuje je wiele przyczyn.

Kluczowy wniosek terapeutyczny

Jeżeli problem jest wielopoziomowy,
to należy pracować na każdym w każdej warstwie gdzie pojawia się problem.

Dlatego najlepsze efekty dają zabiegi skojarzone, a nie pojedynczy zabieg.

Jak pozbyć się tej hiperpigmentacji? – podejście praktyczne

Pomyślcie o terapii melasmy jako o systemie czterech podstawowych filarów.

1. Fotoprotekcja – absolutna podstawa

Bez niej zabiegi nie mają sensu.

Najważniejsze:

• codzienna ochrona UV + (VL) światło widzialne 
• łagodna pielęgnacja domowa

Brak fotoprotekcji =
✔ gorsze efekty
✔ szybkie nawroty

To jeden z najlepiej udokumentowanych elementów terapii [3,5].

1. Preparaty miejscowe – terapia pierwszego wyboru

Najlepiej przebadana jest tzw. terapia potrójna:

• hydrochinon (HQ)
• tretynoina
• fluocinolon acetonid

Działa na kilku poziomach jednocześnie:

• hamuje melanogenezę
• przyspiesza odnowę naskórka
• zmniejsza stan zapalny

To klasyczny „złoty standard” terapii początkowej [6,7].

1. Terapia podtrzymująca i uzupełniająca

Po etapie intensywnego leczenia przechodzimy do stabilizacji.

Najczęściej stosowane opcje:

• hydrochinon lub cysteamina
• kwas traneksamowy
• działa na szlak plazmina–keratynocyt–melanocyt
• zmniejsza melanogenezę i komponent naczyniowy [9,10]
• kwas azelainowy
• dobra alternatywa przy nietolerancji HQ [8]

To etap kluczowy, jeśli chcemy ograniczyć nawroty.

1. Zabiegi – ale jako wsparcie, nie podstawa

Technologie mogą bardzo pomóc, ale tylko wtedy, gdy są dobrze dobrane.

Najczęściej stosowane:

• Q-switched Nd:YAG 1064 nm (low fluence)
• lasery pikosekundowe i aleksandrytowe
• lasery frakcyjne CO₂
• IPL
• mikronakłuwanie, mezoterapia + substancje aktywne
• peelingi (szczególnie kwas glikolowy) [11–15]

Ale UWAGA – to bardzo ważne:

 Zbyt agresywne zabiegi mogą pogorszyć melasmę

• silne peelingi
• wysoka energia laserów
• nadmierne podrażnienie, stan zapalny 

bo mogą prowadzić do:

• przebarwień pozapalnych
• nawrotów

Dlatego w melasmie zawsze obowiązuje zasada:
leczyć skutecznie, ale delikatnie [5,11,12].

Dlaczego leczenie skojarzone działa najlepiej?

Bo każda metoda działa na inny element choroby:

• fotoprotekcja → usuwa bodziec wyzwalający
• leczenie miejscowe → hamuje melanocyty, stan zapalny
• terapia ogólna, dieta → wpływa na szlaki biochemiczne i naczyniowe
• zabiegi → wspomagają usuwanie pigmentu

Dopiero ich połączenie daje skuteczne i trwałe rezultaty.

Badania naukowe jasno pokazują:
że, zabiegi skojarzone są skuteczniejsze niż monoterapia [5–10].

Praktyczne podsumowanie

Melasma to nie problem pigmentu.
To problem środowiska skóry.

Dlatego:

• nie wystarczy „rozjaśnić”
• trzeba przywrócić równowagę skóry

Zostań ekspertem terapii Malasmy

Na szkoleniach SyneViaMed uczymy:

• jak dobierać zabiegi i składniki aktywne do typu przebarwień i fototypu
• jakie stężenia składników aktywnych są skuteczne
• jakie procedury zabiegowe zastosować
• kiedy włączyć zabiegi, a kiedy ich unikać
• jak prowadzić terapię, żeby działała i nie powodowała nawrotów
• jakie są dodatkowe zabiegi wspierają regenerację tkanek

Bo skuteczność w melasmie to nie kwestia jednej metody.
To kwestia strategii terapeuty.

Zapraszamy też na szkolenia :

Szkolenie - HIFU w kosmetologi (MHIFU, 12D HiFU)

Szkolenie Lasery Frakcyjne w kosmetologii

Szkolenie - Ekspert zabiegów z RF 

Szkolenie - Synergiczne terapie skojarzone lifting bez skalpela

Szkolenie - Biostymulatory tkankowe + mezoterapia i mikronakłuwanie

Szkolenie - Peelingi chemiczne i terapie skojarzone

Małgorzata Kowza-Dzwonkowska

Wykładowca uniwersytecki, kosmetolog, dietetyk, terapeuta, chemik biomedyczny

Bibliografia

1. Handel, A. C., Miot, L. D. B., Miot, H. A. (2014). Melasma: a clinical and epidemiological review. Anais Brasileiros de Dermatologia, 89(5), 771–782.
2. Grimes, P. E. (1995). Melasma. Etiologic and therapeutic considerations. Archives of Dermatology, 131(12), 1453–1457.
3. Ortonne, J. P., Arellano, I., Berneburg, M., et al. (2009). A global survey of the role of ultraviolet radiation and hormonal influences in the development of melasma. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 23(11), 1254–1262.
4. Kim, E. H., Kim, Y. C., Lee, E. S., Kang, H. Y. (2007). The vascular characteristics of melasma. Journal of Dermatological Science, 46(2), 111–116.
5. Passeron, T., Picardo, M. (2018). Melasma, a photoaging disorder. Pigment Cell & Melanoma Research, 31(4), 461–465.
6. Taylor, S. C., Torok, H., Jones, T., et al. (2003). Efficacy and safety of a new triple-combination agent for the treatment of facial melasma. Cutis, 72(1), 67–72.
7. Torok, H. M., Jones, T., Rich, P., Smith, S., Tschen, E. (2005). Hydroquinone 4%, tretinoin 0.05%, fluocinolone acetonide 0.01%: a safe and efficacious 12-month treatment for melasma. Cutis, 75(1), 57–62.
8. Baliña, L. M., Graupe, K. (1991). The treatment of melasma. 20% azelaic acid versus 4% hydroquinone cream. International Journal of Dermatology, 30(12), 893–895.
9. Wu, S., Shi, H., Wu, H., et al. (2012). Treatment of melasma with oral administration of tranexamic acid. Aesthetic Plastic Surgery, 36(4), 964–970.
10. Del Rosario, E., Florez-Pollack, S., Zapata, L., et al. (2018). Randomized, placebo-controlled, double-blind study of oral tranexamic acid in the treatment of moderate-to-severe melasma. Journal of the American Academy of Dermatology, 78(2), 363–369.
11. Sarkar, R., Kaur, C., Bhalla, M., Kanwar, A. J. (2002). The combination of glycolic acid peels with a topical regimen in the treatment of melasma in dark-skinned patients: a comparative study. Dermatologic Surgery, 28(9), 828–832.
12. Na, J. I., Choi, S. Y., Yang, S. H., Choi, H. R., Kang, H. Y., Park, K. C. (2010). Effect of low-fluence Q-switched Nd:YAG laser on melasma. Dermatologic Surgery, 36(5), 607–616.
13. Wattanakrai, P., Mornchan, R., Eimpunth, S. (2010). Low-fluence Q-switched neodymium-doped yttrium aluminum garnet (1,064 nm) laser for the treatment of facial melasma in Asians. Dermatologic Surgery, 36(1), 76–87.
14. Sarkar R, et al. Chemical Peels for Melasma: A Systematic Review. Dermatol Ther (Heidelb). 2024. PMID: 38530985. 
15. Sarkar R, Lakhani R. Chemical Peels for Melasma: A Systematic Review. Dermatol Surg. 2024