Wraz z wiekiem nie tylko dochodzi do wiotkości skóry, lecz także do zmiany napięcia i relacji w obrębie więzadeł retaining ligaments oraz ciągłości struktur powięziowo-mięśniowych twarzy. To sprzyja opadaniu tkanek miękkich i pogłębieniu bruzd [5,6].
W praktyce oznacza to, że sam krem nie odwróci zmian wynikających z mechaniki głębokich tkanek.
1.6. Mięśnie mimiczne
Mięśnie mimiczne uczestniczą w powstawaniu zmarszczek dynamicznych, które z czasem utrwalają się jako zmarszczki statyczne. Powtarzalny skurcz mięśni czoła, glabelli czy okolicy oka nakłada się na pogarszającą się elastyczność skóry i utratę podporowego kolagenu [15,16].
Dlatego część objawów starzenia ma charakter mechaniczno-mięśniowy, a nie wyłącznie skórny.
Rola mięśni mimicznych jest dwojaka. Z jednej strony wieloletnie powtarzalne skurcze generują zmarszczki dynamiczne i utrwalają linie statyczne. Z drugiej strony mięśnie pozostają integralną częścią architektury twarzy i wpływają na napięcie oraz pozycję tkanek
Powtarzalna aktywność mięśni mimicznych odgrywa kluczową rolę w tworzeniu zmarszczek dynamicznych, które z czasem utrwalają się jako statyczne [17,18]. Niektóre mięśnie wykazują przerost czynnościowy, inne osłabienie równowagi wektorów. Ma to znaczenie zwłaszcza dla glabelli, czoła, okolicy oka i dolnej części twarzy.
Mięśnie twarzy starzeją się inaczej niż klasyczne mięśnie posturalne czy kończynowe. Wynika to z ich szczególnej anatomii: wiele z nich przyczepia się bezpośrednio do skóry, a nie wyłącznie do kości, dlatego zmiana napięcia, objętości lub jakości mięśnia natychmiast przekłada się na rys twarzy, powstawanie zmarszczek i opadanie tkanek [9–11]. Z tego powodu starzenie mięśni mimicznych należy analizować nie w izolacji, ale jako element wielowarstwowego układu obejmującego skórę, tłuszcz, SMAS, więzadła retencyjne i rusztowanie kostne [6–11].
W wyniku spadeku masy, jakości i funkcji mięśni, wynikający m.in. z utraty jednostek motorycznych, zaburzeń unerwienia, upośledzenia regeneracji, zmian mitochondrialnych dochodzi do osłabieni części włókien i powstają zaburzenia równowagi napięć między poszczególnymi mięśniami mimicznymi. Klinicznie może to skutkować jednoczesnym współistnieniem nadaktywności jednych grup mięśni i osłabienia innych [1–3].
Na stan mięśni pośrednio wpływa fotostarzenie które nasila widoczność skutków starzenia mięśni poprzez utratę elastyczności, pogorszenie jakości rusztowania skórno-powięziowego i zwiększenie wiotkości. Zmiany struktury skóry powodują że mięśnie mimiczne pracują na tle coraz mniej elastycznej tkanki podporowej. Dochodzi również do zmianach relacji przestrzennych między tłuszczem, skórą i mięśniami [5]. Zmiany w strukturze SMAS i powięzi oraz kości pogarszają jakość podparcia dla mięśni i skóry, a klinicznie pojawia się opadanie oraz utrata harmonii ruchu mimicznego.
Z uwagi na tak złożony problem nie istnieje jedna metoda skutecznie „odmładzająca mięśnie twarzy”. Najlepsze rezultaty uzyskuje się gdy terapia jest dopasowana do: nadaktywności mięśniowej, utraty objętości, wiotkości skóry, osłabienia struktur podporowych lub przebudowy głębszych warstw [4–17].
Które metody są najskuteczniejsze według dominującego problemu
Gdy dominuje nadaktywność mięśni mimicznych, najlepiej udokumentowaną metodą pozostaje toksyna botulinowa typu A [10,11].
Gdy dominuje utrata objętości i podparcia dla mięśni, najlepsze uzasadnienie mają wypełniacze z kwasu hialuronowego [4–8,14].
Gdy dominuje wiotkość głębszych warstw i osłabienie SMAS, najbardziej racjonalne są mikroogniskowane ultradźwięki oraz radiofrekwencja [9,13,14].
Gdy dominują zmarszczki statyczne i fotouszkodzenie skóry nad mięśniem, wysoką wartość mają lasery frakcyjne i mikronakłuwanie [15–17].
Najlepszy efekt estetyczny zwykle daje więc terapia skojarzona, ponieważ każdy z tych zabiegów działa przede wszystkim na inną warstwę lub inny komponent starzenia [4–18].
Małgorzata Kowza-Dzwonkowska
Wykładowca uniwersytecki, kosmetolog, dietetyk, terapeuta, chemik biomedyczny
Bibliorgrafia
[1] Larsson L, Degens H, Li M, Salviati L, Lee YI, Thompson W, Kirkland JL, Sandri M. Sarcopenia: Aging-Related Loss of Muscle Mass and Function. Physiological Reviews. 2019;99(1):427-511.
[2] Lexell J. Human aging, muscle mass, and fiber type composition. The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences. 1995;50 Spec No:11-16.
[3] Narici MV, Maffulli N. Sarcopenia: characteristics, mechanisms and functional significance. British Medical Bulletin. 2010;95:139-159.
[4] Rohrich RJ, Pessa JE. The fat compartments of the face: anatomy and clinical implications for cosmetic surgery.Plastic and Reconstructive Surgery. 2007;119(7):2219-2227.
[5] Lambros V. Observations on periorbital and midface aging. Plastic and Reconstructive Surgery. 2007;120(5):1367-1376.
[6] Shaw RB Jr, Katzel EB, Koltz PF, Kahn DM, Langstein HN, Girotto JA. Aging of the facial skeleton: aesthetic implications and rejuvenation strategies. Plastic and Reconstructive Surgery. 2011;127(1):374-383.
[7] Ghassemi A, Prescher A, Riediger D, Axer H. Anatomy of the SMAS revisited. Aesthetic Plastic Surgery.2003;27(4):258-264.
[8] Yaar M, Gilchrest BA. Photoageing: mechanism, prevention and therapy. British Journal of Dermatology.2007;157(5):874-887.
[9] Pessa JE. An algorithm of facial aging: verification of Lambros’s theory by three-dimensional stereolithography, with reference to the pathogenesis of midfacial aging, scleral show, and lateral suborbital trough deformity. Plastic and Reconstructive Surgery. 2000;106(2):479-488.
[10] Carruthers JD, Carruthers JA. Treatment of glabellar frown lines with C. botulinum-A exotoxin. Journal of Dermatologic Surgery and Oncology. 1992;18(1):17-21.
[11] Carruthers A, Carruthers J. Cosmetic use of botulinum toxin. Dermatologic Clinics. 2004;22(2):151-160.
[12] Sundaram H, Cassuto D. Biophysical characteristics of hyaluronic acid soft-tissue fillers and their relevance to aesthetic applications. Plastic and Reconstructive Surgery. 2013;132(4 Suppl 2):5S-21S.
[13] Suh DH, Shin MK, Lee SJ, Rho JH, Kim NI. Intense focused ultrasound tightening in Asian skin: clinical and pathologic results. Dermatologic Surgery. 2011;37(11):1595-1602.
[14] Fitzpatrick R, Geronemus R, Goldberg D, Kaminer M, Kilmer S, Ruiz-Esparza J. Multicenter study of noninvasive radiofrequency for periorbital tissue tightening. Lasers in Surgery and Medicine. 2003;33(4):232-242.
[15] Manstein D, Herron GS, Sink RK, Tanner H, Anderson RR. Fractional photothermolysis: a new concept for cutaneous remodeling using microscopic patterns of thermal injury. Lasers in Surgery and Medicine. 2004;34(5):426-438.
[16] Hantash BM, Bedi VP, Kapadia B, Rahman Z, Jiang K, Tanner H, Chan KF, Zachary CB. In vivo histological evaluation of a novel ablative fractional resurfacing device. Lasers in Surgery and Medicine. 2007;39(2):96-107.
[17] Aust MC, Reimers K, Repenning C, Stahl F, Jahn S, Guggenheim M, et al. Percutaneous collagen induction therapy: an alternative treatment for scars, wrinkles, and skin laxity. Plastic and Reconstructive Surgery.2008;121(4):1421-1429.
